Los programas de economía de fichas están basados en los principios del condicionamiento operante (reforzamiento, castigo, extinción y control de estímulos) introducidos por su precursor B.F. Skinner (1904-1990). Las técnicas operantes son altamente eficaces y utilizadas en la actualidad en las terapias de conducta para mantener, incrementar o reducir conductas.
Así, la conducta la entendemos como operante en la medida que influye en el ambiente, fortaleciéndose o debilitándose en función de las consecuencias que siguen a la conducta, es decir de la contingencia o probabilidad entre los antecedentes de la conducta y sus consecuencias.
Programa de economía de fichas
La economía de fichas es una combinación de los procedimientos de reforzamiento y castigo. Consiste principalmente en dar un reforzador generalizado (ficha) cuando se emite una respuesta deseable y/o retirarlo cuando la conducta objetivo es inadecuada. La ficha en este caso tiene un valor como reforzador, ya que el sujeto podrá canjearlo por reforzadores diversos, de ahí su nombre de economía. La ficha es como su “dinero”. De esta forma lo que logramos es que no hace falta estar dando el reforzador constantemente tras una conducta deseable ya que éstos ya son previamente pactados mediante la ficha-premio. Si el sujeto hace bien una determinada tarea sabrá automáticamente que tendrá “X” fichas.
Componentes del programa de economía de fichas
- Listado de conductas que se quieren modificar. Por ejemplo: prestar atención en clase, recoger la mesa, permanecer sentados, puntualidad, etc.
- Indicar el número de fichas que se pueden ganar por cada buen comportamiento. Se le puede dar un valor determinado mayor o menor en función del grado de importancia de la conducta.
- Listar los reforzadores concretos para el intercambio de fichas o puntos obtenidos. Por ejemplo: ampliar el tiempo de juego, poder ver una película, bajar al parque, poder comprar alguna cosa pequeña (cromos, revistas, libros). Siempre intentaremos que el reforzador sea algo educativo, no vamos a dar un reforzar que aunque la persona crea positivo sea realmente negativo para él.
- Exponer las reglas del juego. Normalmente se podría poner una especie de tablón en un lugar visible o establecer algún tipo de “contrato” entre partes donde lo explique. Se especificará el momento donde se entregarán las fichas, su valor y cuando podrán ser cambiadas por reforzadores. Hay que elegir bien esto ya que no vamos a permitir bajar al parque a un niño pequeño si es muy tarde. Si tiene la norma escrita lo entenderá y no protestará: es un juego y los juegos encantan sobre todo a los niños. También tendremos que exponer la duración del programa como consecución de un objetivo final, si es necesario.

Las fichas
Las fichas se podrán entregar cada vez que se realice una conducta deseada (refuerzo positivo) para incrementarla, o bien entregar el total de las fichas al principio del programa para irlas retirando contingentemente a una conducta problema para intentar reducirla (coste de respuesta).
Coste de respuesta
Sí, seguramente a alguno le suene este método para eliminar conductas problema. El carné de conducir por puntos que se viene usando en España desde hace algunos años, tiene mucho de psicología. Este sistema está basado en la economía de fichas. Empiezas con 12 puntos de carné y en función del tipo de infracción que tengas se te van reduciendo hasta la posible pérdida total del carné. Además, si te portas bien y no tienes infracciones en 2 años, la Dirección General de Tráfico te “premia” con un incremento de puntos en tu carné de hasta 15. El reforzador en este caso es la tranquilidad de ese colchón de puntos, no esperéis que la Dirección General de Tráfico os deje salir un poco más al recreo. Aunque no estaría de más premiar la excelencia en la conducción con algún tipo de reducción en tasas de renovación del carné o algo por el estilo, pero esto creo que le gusta menos a la administración del estado 😉
El tipo de programa de economía de fichas por coste de respuesta se suelen usar cuando existe un posibilidad alta de que se produzca la infracción (malditos radares ocultos en zonas sin peligro con esa repentina señal de límite a 50 km/h en una carretera nacional…). Entregar todas las fichas al principio actúa como un gran reforzador, nadie quiere perder lo que ya tiene, e inspira confianza en la persona ya que le permites controlar el gasto de las fichas en función de sus propios comportamientos.
Sugerencias y recomendaciones para aplicar la economía de fichas
Para lograr el mayor éxito posible durante la duración del programa tendremos que tener muy en cuenta estos puntos para un funcionamiento eficaz:
- Seleccionar bien los reforzadores. Tiene que haber variedad de reforzadores y que al menos uno guste. Imagina que lo aplicas en tu familia con dos hijos, lo que para uno es reforzador para el otro no tanto. Uno igual quiere los cromos de la Patrulla Canina y otro prefiere bajar a jugar al fútbol con sus amigos. Tendremos una lista con reforzadores que podremos ir puliendo, aumentando o reduciendo, entre los sujetos del programa y la persona que lo aplica.
- Buen manejo de la demora del refuerzo. Para iniciar el programa conviene que se entreguen fichas con mayor frecuencia y que se puedan cambiar más por reforzadores para motivar la dinámica del programa y no caiga en la desesperación por conseguir fichas imposibles. Sin embargo, nos interesa más convertir esta motivación tangible (extrínseca) en una más simbólica (intrínseca) por lo que el acumular fichas beneficiará en este aspecto y pasarán a tener un valor más simbólico. Para conseguir esto, podemos poner de antemano en las normas del juego que se irán modificando en función de los progresos adquiridos en el programa.
- Recuerda que el objetivo del programa es incrementar o reducir la conducta objetivo sin necesidad de las fichas, de manera intrínseca. Por esto, el programa se irá retirando paulatinamente de manera que se transfiera el valor del reforzador de las fichas al valor de la realización de las propias conductas como autorrefuerzo y al refuerzo social que genera la realización de buenas conductas. Por ejemplo, que bien sienta socialmente decir que tienes los 15 puntos de carné, ¿no? Lucharás por no perderlos para poder presumir de ellos en las tertulias 😉
Si no tenemos cuidado con estos puntos podemos caer en el inconveniente de que la conducta solo se produzca mientras dure el programa y ese no es el objetivo.
Ventajas de los programas de economía de fichas
- El reforzar se entrega de forma inmediata pero sin interrumpir la actividad. Cuando ves el chispazo del flash ya sabes que tu economía de puntos del carné seguramente baje, pero mantienes la conducción. O si un niño ha recogido la mesa y sabe que tiene fichas por ello, se ha reforzado pero no tiene porque bajar al recreo justo después de comer. Es como el dinero, no hace falta que te lo gastes todo según cobras la nómina.
- Como es cuantificable se pueden poner baremos por en función de si la tarea o conducta la ha realizado mejor o peor, de forma valorable. Si por ejemplo, le das 2 fichas por poner la mesa pero un día se le olvidan poner los vasos, pues podríamos valorar la intención y dar un punto. Seguro que al siguiente día pone los vasos.
- Evitan el efecto saciador al poder intercambiar las fichas por diversos reforzadores. Si todos los días nos compramos caramelos, nos acabaremos cansando de ellos, pero si con esos puntos puedo comprar diversas cosas, mi motivación aumentará.
- Se asocian reforzadores secundarios que seguirán presentes cuando se retira el reforzador tangible de la ficha. En el ejemplo de poner la mesa, seguramente mientras esté poniendo la mesa el niño esté en compañía de alguien que lo reforzará socialmente (refuerzo simbólico) porque le estará prestando atención o hablando de otras cosas, o cogerá buenos hábitos secundarios, como tener los platos bien ordenados para colocarlos luego mejor. En el caso del carné por puntos, el ir más despacio reducirá el consumo del coche y evidentemente el riesgo de accidente, el cual aunque mayormente parece un reforzador secundario debería ser el principal objetivo del programa.
Recuerda que para la correcta aplicación de estas técnicas lo ideal es que lo consultes con un psicólogo o especialista que adapte la técnicas a tus necesidades.
_
Si te ha sido de ayuda estos consejos y quieres dejarme un café pagado para poder seguir escribiendo consejos psicológicos bien despierto puedes hacerlo mediante Paypal pulsando aquí 😉 ¡Gracias![:en]The token economy programs are based on the principles of operant conditioning (reinforcement, punishment, extinction and control stimuli) introduced by his predecessor B.F. Skinner (1904-1990). Operant techniques are highly effective and currently used in behavioral therapies to maintain, increase or decrease behaviors.
Thus, we understand it as operant behavior to the extent that influences the environment, strengthen or weaken depending on the consequences following the behavior, ie the contingency or chance in the history of the behavior and its consequences.
Token economy program
A token economy is a combination of reinforcement and punishment procedures. It consists mainly of giving a generalized reinforcer (tab) when issued a desirable response and / or withdrawn when the target behavior is inappropriate. The record in this case has a value as a reinforcer, since the subject can redeem for various reinforcers, hence the name of economy. The card is like your “money”. Thus what we do not need to be constantly giving the reinforcer after a desirable behavior because they are already previously agreed by the record-prize. If the subject does well a particular task will automatically know that “X” chips.
Program components token economy
- List of behaviors that you want to modify. For example: pay attention in class, clear the table, sit, punctuality, etc.
- Indicate the number of chips that can be earned for every good behavior. It can give you a certain higher or lower value depending on the degree of importance of behavior.
- List the specific reinforcers for the exchange of tokens or points earned. For example: extend the playing time, to see a movie, go down to the park, to buy some little thing (trading cards, magazines, books). Always try the reinforcer is something educational, we will not give reinforce that even if the person creates positive is really bad for him.
- Exposing the game. Normally you could put a kind of board in a conspicuous place or establish some kind of “contract” between parties where explain. the time where the chips will be delivered is specified, its value and when they can be changed by reinforcers. You have to choose either this we will no longer be allowed to park down a small child if it is too late. If you have written rules will understand and will not protest: it is a game and games love especially children. We also need to expose the duration of the program and achieving an ultimate goal, if necessary.

The tokens
The tabs may be submitted whenever a desired behavior (positive reinforcement) is made to increase it, or deliver the total chips at the beginning of the program to irlas contingently removing a behavior problem to try to reduce it (response cost).
Response cost
Yes, surely some will sound this method to eliminate problem behaviors. The points driving license which has been used in Spain for some years, has a lot of psychology. This system is based on the token economy. You start with 12 points card and depending on the type of offense that you have are reduced to the possible total loss of the card. Also, if you’re good and you have no violations in two years, the DGT you “rewards” with increased points on your license to 15. The reinforcer in this case is the tranquility of that cushion of points, not expect that the DGT will let out a little recess. Although it would not hurt to reward excellence in driving with some sort of reduction in the license renewal fees or something like that, but this I think he likes less to the state administration;)
The program type token economy for response cost are typically used when there is a high possibility that the offense (damned hidden speed cameras in areas safely with the sudden limit sign 50 km / h on a country road occur … ). Deliver all the chips at the beginning acts as a great enhancer, nobody wants to lose what you already have, and inspires confidence in the person as you allow control spending of the chips according to their own behaviors.
Suggestions and recommendations to implement the token economy
To achieve the greatest possible success for the duration of the program have to take into account these points for efficient operation:
- Select well reinforcers. There must be variety of reinforcers and that at least one like it. Imagine that you apply in your family with two children, one man’s booster for the other not so much. One just wants the cards of the Paw Patrol and other prefers down to play football with his friends. We will have a list of reinforcers that can go polishing, increasing or decreasing, between the subjects of the program and the person who applies it.
- Good management of delay of reinforcement. To start the program that records should be delivered more frequently and that can be changed more reinforcers to motivate the dynamics of the program and not fall into despair impossible to get chips. However, we want to make this more tangible motivation (extrinsic) in a more symbolic (intrinsic) so the accumulating chips will benefit in this regard and will have a symbolic value. To achieve this, we can put in advance in the rules of the game that will be modified in light of progress acquired in the program.
- Remember that the goal of the program is to increase or decrease the target behavior without chips, intrinsically. Therefore, the program will be phased out so that the value enhancer chips to the value of conducting themselves as self-reinforcing behaviors and social reinforcement that generates the performance of good behavior is transferred. For example, you feel good socially say you have 15 points card, right? You will fight not to lose them to brag about them in the social gatherings;)
If we are not careful with these points we can fall into the disadvantage that the behavior only occurs for the duration of the program and that is not the objective.
Advantages of token economy programs
- The strengthening is delivered immediately, but without interrupting the activity. When you see the spark of flash and you know your economy surely license points down, but keep driving. Or if a child has picked up the table and know you have tabs therefore it has been strengthened but need not lose recess right after eating. It’s like money, no need to spend it all as cobras payroll.
- As is quantifiable you can be put on scales depending on whether the task or behavior has done better or worse, so valuable. If for example, you give 2 records by setting the table but one day you forget to put the vessels, as we could assess the intention and give a point. Surely the next day puts the glasses.
Avoid satiating effect to exchange the chips for various reinforcers. If every day we bought candy, we end up getting tired of them, but with those points can buy different things, my motivation will increase. - Secondary reinforcers that follow present when the tangible enhancer associated tab is removed. In the example of setting the table, probably while setting the table the child is in the company of someone who reinforce socially (symbolic reinforcement) because you will be paying attention or talking about other things, or catch good side habits, like having dishes well then ordered to place better. In the case of penalty points, going more slowly reduce the consumption of the car and obviously the risk of accident, which although mostly seems a secondary reinforcer should be the main objective of the program.
Remember that for the correct application of these techniques ideally you consult with a psychologist or specialist to adapt the techniques to your needs.
_
If you have been helpful these tips and want to leave me a coffee paid to keep writing wide awake psychological advice can do so by clicking here 😉 Thank you![:gl]Os programas de economía de fichas están baseados nos principios do condicionamento operante (reforzamento, castigo, extinción e control de estímulos) introducidos polo seu precursor B.F. Skinner (1904-1990). As técnicas operantes son altamente eficaces e utilizadas na actualidade nas terapias de conduta para manter, incrementar ou reducir condutas.
Así, a conduta entendémola como operante na medida que inflúe no ambiente, fortalecéndose ou debilitándose en función das consecuencias que seguen á conduta, é dicir da continxencia ou probabilidade entre os antecedentes da conduta e as súas consecuencias.
Programa de economía de fichas
A economía de fichas é unha combinación dos procedementos de reforzamento e castigo. Consiste principalmente en dar un reforzador xeneralizado (ficha) cando se emite unha resposta desexable e/ou retiralo cando a conduta obxectivo é inadecuada. A ficha neste caso ten un valor como reforzador, xa que o suxeito poderá trocalo por reforzadores diversos, de aí o seu nome de economía. A ficha é como os seus “cartos”. Desta forma o que logramos é que non fai falta estar a dar o reforzador constantemente tras unha conduta desexable xa que estes xa son previamente pactados mediante a ficha-premio. Se o suxeito fai ben unha determinada tarefa saberá automaticamente que terá ?X? fichas.
Compoñentes do programa de economía de fichas
- Listaxe de condutas que se queren modificar. Por exemplo: prestar atención en clase, recoller a mesa, permanecer sentados, puntualidade, etc.
Indicar o número de fichas que se poden gañar por cada bo comportamento. Pódeselle dar un valor determinado maior ou menor en función do grao de importancia da conduta. - Listar os reforzadores concretos para o intercambio de fichas ou puntos obtidos. Por exemplo: ampliar o tempo de xogo, poder ver unha película, baixar ao parque, poder comprar algunha cousa pequena (cromos, revistas, libros). Sempre tentaremos que o reforzador sexa algo educativo, non imos dar un reforzar que aínda que a persoa crea positivo sexa realmente negativo para el.
- Expor as regras do xogo. Normalmente poderíase pór unha especie de taboleiro nun lugar visible ou establecer algún tipo de ?contrato? entre partes onde o explique. Especificarase o momento onde se entregarán as fichas, o seu valor e cando poderán ser cambiadas por reforzadores. Hai que elixir ben isto xa que non imos permitir baixar ao parque a un neno pequeno se é moi tarde. Se ten a norma escrita entenderao e non protestará: é un xogo e os xogos encantan sobre todo aos nenos. Tamén teremos que expor a duración do programa como consecución dun obxectivo final, se é necesario.

As fichas
As fichas poderanse entregar cada vez que se realice unha conduta desexada (reforzo positivo) para incrementala, ou ben entregar o total das fichas ao principio do programa para ilas retirando contingentemente a unha conduta problema para tentar reducila (custo de resposta).
Custo de resposta
Si, seguramente a algún lle soe este método para eliminar condutas problema. O carné de conducir por puntos que vén usando en España desde hai algúns anos, ten moito de psicoloxía. Este sistema está baseado na economía de fichas. Empezas con 12 puntos de carné e en función do tipo de infracción que teñas vánseche reducindo até a posible perda total do carné. Ademais, se te portas ben e non tes infraccións en 2 anos, a Dirección Xeral de Tráfico che ?premia? cun incremento de puntos no teu carné de até 15. O reforzador neste caso é a tranquilidade dese colchón de puntos, non esperedes que a Dirección Xeral de Tráfico déixevos saír un pouco máis ao recreo. Aínda que non estaría de máis premiar a excelencia na condución con algún tipo de redución en taxas de renovación do carné ou algo polo estilo, pero isto creo que lle gusta menos á administración do estado 😉
O tipo de programa de economía de fichas por custo de resposta adóitanse usar cando existe unha posibilidade alta de que se produza a infracción (malditos radares ocultos en zonas sen perigo con ese repentino sinal de límite a 50 km/h nunha estrada nacional?). Entregar todas as fichas ao principio actúa como un gran reforzador, ninguén quere perder o que xa ten, e inspira confianza na persoa xa que lle permites controlar o gasto das fichas en función dos seus propios comportamentos.
Suxestións e recomendacións para aplicar a economía de fichas
Para lograr o maior éxito posible durante a duración do programa teremos que ter moi en conta estes puntos para un funcionamento eficaz:
- Seleccionar ben os reforzadores. Ten que haber variedade de reforzadores e que polo menos un guste. Imaxina que o aplicas na túa familia con dous fillos, o que para un é reforzador para o outro non tanto. Un igual quere os cromos da Patrulla Canina e outro prefire baixar a xogar ao fútbol cos seus amigos.
- Teremos unha lista con reforzadores que poderemos ir puíndo, aumentando ou reducindo, entre os suxeitos do programa e a persoa que o aplica.
- Bo manexo da demora do reforzo. Para iniciar o programa convén que se entreguen fichas con maior frecuencia e que se poidan cambiar máis por reforzadores para motivar a dinámica do programa e non caia na desesperación por conseguir fichas imposibles. Con todo, interésanos máis converter esta motivación tanxible (extrínseca) nunha máis simbólica (intrínseca) polo que o acumular fichas beneficiará neste aspecto e pasarán a ter un valor máis simbólico. Para conseguir isto, podemos pór de antemán nas normas do xogo que se irán modificando en función dos progresos adquiridos no programa.
- Lembra que o obxectivo do programa é incrementar ou reducir a conduta obxectivo sen necesidade das fichas, de maneira intrínseca. Por isto, o programa irase retirando paulatinamente de maneira que se transfira o valor do reforzador das fichas ao valor da realización das propias condutas como autorrefuerzo e ao reforzo social que xera a realización de boas condutas. Por exemplo, que ben senta socialmente dicir que tes os 15 puntos de carné, non? Loitarás por non perdelos para poder presumir deles nos faladoiros 😉
Se non temos coidado con estes puntos podemos caer no inconveniente de que a conducta só prodúzase mentres dure o programa e ese non é o obxectivo.
Vantaxes dos programas de economía de fichas
- O reforzar entrégase de forma inmediata pero sen interromper a actividade. Cando ves o chispazo do flash xa sabes que a túa economía de puntos do carné seguramente baixe, pero mantés a condución. Ou se un neno recolleu a mesa e sabe que ten fichas por iso, reforzouse pero non ten porque baixar ao recreo xusto despois de comer. É como o diñeiro, non fai falta que cho gastes todo segundo cobras a nómina.
- Como é cuantificable pódense pór baremos por en función de se a tarefa ou conduta realizouna mellor ou peor, de forma valorable. Se por exemplo, dáslle 2 fichas por pór a mesa pero un día esquécenselle pór os vasos, pois poderiamos valorar a intención e dar un punto. Seguro que ao seguinte día pon os vasos.
- Evitan o efecto saciador ao poder intercambiar as fichas por diversos reforzadores. Se todos os días comprámonos caramelos, acabarémonos cansando deles, pero se con eses puntos podo comprar diversas cousas, a miña motivación aumentará.
- Asócianse reforzadores secundarios que seguirán presentes cando se retira o reforzador tanxible da ficha. No exemplo de pór a mesa, seguramente mentres estea a pór a mesa o neno estea en compañía de alguén que o reforzará socialmente (reforzo simbólico) porque lle estará prestando atención ou falando doutras cousas, ou collerá bos hábitos secundarios, como ter os pratos ben ordenados para colocalos logo mellor. No caso do carné por puntos, o ir máis amodo reducirá o consumo do coche e evidentemente o risco de accidente, o cal aínda que maiormente parece un reforzador secundario debería ser o principal obxectivo do programa.
Lembra que para a correcta aplicación destas técnicas o ideal é que o consultes cun psicólogo ou especialista que adapte as técnicas ás túas necesidades.
_
Se che foi de axuda estes consellos e queres deixarme un café pago para poder seguir escribindo consellos psicolóxicos ben esperto podes facelo mediante Paypal pulsando aquí 😉 Grazas![:]





Añadir Comentario