Experimentos Social

[:es]Tipos y fases de observación del comportamiento[:en]Types and phases of the observation.[:gl]Tipos e fases da observación do comportamento.[:]

la observación del comportamiento
[:es]La observación del comportamiento es una de las estrategias más flexibles del método científico en la cual se pretende describir, codificar, cuantificar y analizar el comportamiento que se quiere evaluar. Para que este proceso tenga validez se ha de realizar de manera estructurada y siguiendo una serie de fases.

Tipos de observación

Observación pasiva | Observación activa

La observación pasiva es de carácter exploratorio en la que de momento no hay ninguna hipótesis planteada y el control externo es mínimo. Mientras, la observación activa supone la recogida más amplia de datos con un grado de control externo elevado y el planteamiento de una posible hipótesis.

Observación según el grado de participación del observador

El observador no tiene porqué ser el propio investigador, ya que solo se limita a la recogida de los datos. Según esto podemos diferenciar entre:

  • Observación no participante: no hay relación entre el observador y el observado, incluso ni que se conozcan físicamente hablando.
  • Observación participante: existe una iniciativa del observador sobre el observado, como sucede en una entrevista pero tratando de evitar que colisione con la ausencia de reactividad.
  • Participación/observación: el observado y observador pertenecen a un mismo grupo natural. Es cuando la realiza un miembro de la familia o un profesor con sus alumnos. Tiene cierto sesgo de expectaviva pero disminuye la reactividad y tiene una mayor accesibilidad al sujeto a observar.
  • Autoobservación: el observado y el observador son la misma persona.

Observación según los niveles de respuesta

  • Conducta no verbal: expresiones faciales, conducta gestual, conducta postural…
  • Conducta espacial o próxemica: desplazamientos, ubicación, distancia.
  • Conducta vocal o extralingüistica: los sonidos que emite el observado contienen también información.
  • Conducta verbal o lingüistica: el mensaje que reproduce el observado, siendo esto lo que más variedad de estudio supone.

>> Artículo relacionado: Las fases del método científico.

Observación directa | Observación indirecta

Esta diferenciación se basa en la observabilidad de las conductas a estudiar. En el caso de la observación directa tienen que ser conductas que nuestros sentidos puedan percibir. En el caso de la observación indirecta se implican diferentes tipos de información. Se trata de distinguir entre las conductas manifiestas y las que no lo son.

En la observación directa permite el registro en vivo de conductas percetibles, predominantes sobre la interpretación. En la observación indirecta la carga intrepretativa es mayor para encontrar las conductas encubiertas.

El procedimiento de observación

Es necesario diseñar un sistema de recogida de datos adecuado a los objetivos de manera que sean lo más precisos y contrastables posible.

Diseño de un plan de observación

1º Definición de la conducta objetivo

Ha de ser una definición conducta lo más válida, clara, objetiva y completa posible. Para la definición de una conducta se puede realizar de dos forma diferentes:

Definición topográfica de la conducta: características físicas, movimientos que implican la respuesta y el modo de ejecutarla.

Definición funcional de la conducta: es definida por los efectos que tiene sobre el ambiente de observación.

2º Elección del método de medición

Es muy importante saber qué parámetros vamos a observar y registrar de la conducta objetivo. Se pueden utilizar métodos de medición como la frecuencia, duración e intervalos. Una misma conducta puede ser medida por diversos métodos, a pesar de que esto implique unos mayores costes.

Métodos de medición en la observación:

Productos permamentes:

se trata de medir la evidencia física de un producto, como puede ser el número de problemas resueltos o el número de piezas rotas. No es precisa la presencia del observador en el momento de la realización de la conducta  por lo que la interferencia es mínima.

  • Método de frecuencias: se registra el número de veces que aparece una conducta en un intervalo de tiempo. Ideal para conductas discretas.
  • Método de duración: es el tiempo que dura  la conducta a observar, por ejemplo el número de horas de sueño realizadas.
  • Método de intervalos: se trata de dividir el tiempo total de observación en periodos temporales iguales. En cada intervalo el observador. En cada intervalo se indica la presencia o ausencia de la conducta independientemente de las veces que haya ocurrido. Útil para conductas no discretas, en las que es difícil saber cuando es el principio o el final o que se emiten muchas veces.

3º Identificación de estímulos antecedentes y consecuentes

Se trata de realizar un registro de secuencias de los estímulos presentados. Previamente el investigador codifica las conductas antecedentes y consecuentes pero sin prejuicio de ir añadiendo los nuevos que puedan aparecer. Registrar la conducta antecedente y su consecuente que la acompaña.

4º Confección de las fichas de registro

Es necesario crear una hojas de registro en función de las conductas objetivo y de los parámetros elegidos para medir. Para que el observador conozca su funcionamiento deben de aparecer las definiciones de las conductas a observar y sus códigos.

5º Períodos de registro

La recomendación es realizar los registros durante diversos periodos de tiempo a lo largo del día (de 10-15 minutos de duración cada uno) en lugar de realizar el registro en períodos más largos para lograr una muestra más significativa. El tiempo total dependerá de la estabilidad de las conductas a observar.

6º Elección de los observadores

Es recomendable que a poder ser se realcen las mediciones por más de un observador independiente. Parece lógico decir que los observadores han de estar entrenados para ello. Si son varios no han de estar en contacto entre sí cuando están observando ni tampoco interaccionando con el sujeto observado. Una persona cercana al individuo será la idónea para realizar la observación, siendo debidamente entrenada para ello.[:en]Observation is one of the most flexible strategies of scientific method in which it is intended to describe, encode, quantify and analyze the behavior to be evaluated. For this process to be valid it has to be done in a structured manner and following a series of phases.

Types of observation.

Passive observation | active observation.

Passive observation is exploratory moment in which there is no hypothesis proposed and external control is minimal. Meanwhile, active observation represents the largest data collection with a high degree of external control and the approach of a possible hypothesis.

Observation according to the degree of participation of the observer.

The observer need not be the researcher, since only limited to the collection of data. Accordingly we can distinguish between:

Non-participant observation: there is no relationship between the observer and the observed, not even know that physically speaking.
Participant observation: there is an initiative of the observer on the observed, as in an interview but trying to avoid colliding with the absence of reactivity.
Participation / observation: observer and the observed belong to the same natural group. It is when performed by a family member or a teacher with students. Expectaviva has some bias but decreases the reactivity and has greater accessibility to the subject to observe.
Self-observation: the observed and the observer are the same person.
Observation by levels of response.

Nonverbal behavior: facial expressions, behavior gestural, postural behavior …
Proxemics spatial or behavior: travel, location, distance.
vocal or extra-linguistic behavior: the sounds that also contain information observed.
verbal or linguistic behavior: the message that reproduces the observed, this being what most variety of study is.
Direct observation | Indirect observation.

This differentiation is based on the observability of the behaviors studied. In the case of direct observation must be conduct that our senses can perceive. In the case of indirect observation different types of information are involved. This is to distinguish between the manifest and those that are not behaviors.

In direct observation allows live recording percetibles, predominant behaviors on the interpretation. In indirect observation intrepretativa load is greater to find covert behaviors.

The observation procedure.

It is necessary to design a system for collecting appropriate data to the objectives so as to be as accurate and comparable as possible.

Designing a monitoring plan.

1st Definition of the target behavior.

It must be a defición behavior as valid, clear, objective and complete as possible. For the definition of a behavior can be performed in two different forms:

topographical definition of behavior, physical characteristics, movements involving the response and how to execute it.

functional definition of behavior: is defined by the effects it has on the environment observation.

2nd Choice of measurement method.

It is very important to know what parameters will observe and record the target behavior. They can be used measurement methods such as frequency, duration and intervals. The same behavior can be measured by various methods, although implying higher costs.

Measurement methods observation:

Impermanent products: it is to measure the physical evidence of a product, such as the number of problems solved or the number of broken pieces. It is precisely the presence of the observer at the time of performing behavior so interference is minimal.

Frequency method: the number of times that a behavior occurs in a time interval is recorded. Ideal for discrete behaviors.
Method duration: the duration of the behavior to observe, for example the number of hours of sleep made.
Binning method: is dividing the total observation time periods equal time. At each interval the observer. At each interval the presence or absence of behavior regardless of the time that has occurred is indicated. Useful for not discrete behaviors, which is difficult to know when is the beginning or the end or emitted many times.
3rd ID antecedent and consequent stimuli.

It is performing a record sequence of stimuli presented. Previously researcher encodes antecedents and consequences but without prejudice to be adding new behaviors that may appear. Record the antecedent and consequent behavior that accompanies it.

4th Preparation of the tabs.

You must create a record sheets depending on the target behaviors and elected to measure parameters. For the observer knows its operation definitions of behaviors should appear to observe and codes.

5th Registration periods.

The recommendation is to make records for various periods of time throughout the day (10-15 minutes long each) instead of making the record over longer periods to achieve a more significant sample. The total time will depend on the stability of behaviors to observe.

6th Election observers.

It is recommended that if possible measurements are enhanced by more than one independent observer. It seems logical to say that observers must be trained. If there are several they must not be in contact with each other when they are watching nor interacting with the observed subject. A person close to the individual shall be appropriate to make the observation, being properly trained for this.[:gl]A observación é unha das estratexias máis flexibles do método científico na cal se pretende describir, codificar, cuantificar e analizar o comportamento que se quere avaliar. Para que este proceso teña validez hase de realizar de maneira estruturada e seguindo unha serie de fases.

Tipos de observación.

Observación pasiva | Observación activa.

A observación pasiva é de carácter exploratorio na que de momento non hai ningunha hipótese exposta e o control externo é mínimo. Mentres, a observación activa supón a recollida máis ampla de datos cun grao de control externo elevado e a formulación dunha posible hipótese.

Observación segundo o grao de participación do observador.

O observador non ten porqué ser o propio investigador, xa que só limítase á recollida dos datos. Segundo isto podemos diferenciar entre:

Observación non participante: non hai relación entre o observador e o observado, mesmo nin que se coñezan fisicamente falando.
Observación participante: existe unha iniciativa do observador sobre o observado, como sucede nun entrevista pero tratando de evitar que choque coa ausencia de reactividad.
Participación/observación: o observado e observador pertencen a un mesmo grupo natural. É cando a realiza un membro da familia ou un profesor cos seus alumnos. Ten certo rumbo de expectaviva pero diminúe a reactividad e ten unha maior accesibilidade ao suxeito a observar.
Autoobservación: o observado e o observador son a mesma persoa.
Observación segundo os niveis de resposta.

Conduta non verbal: expresións faciais, conduta gestual, conduta postural…
Conduta espacial ou próxemica: desprazamentos, localización, distancia.
Conduta vocal ou extralingüistica: os sons que emite o observado conteñen tamén información.
Conduta verbal ou lingüistica: a mensaxe que reproduce o observado, sendo isto o que máis variedade de estudo supón.
Observación directa | Observación indirecta.

Esta diferenciación baséase na observabilidad das condutas a estudar. No caso da observación directa teñen que ser condutas que os nosos sentidos poidan percibir. No caso da observación indirecta implícanse diferentes tipos de información. Trátase de distinguir entre as condutas manifestas e as que non o son.

Na observación directa permite o rexistro en vivo de condutas percetibles, predominantes sobre a interpretación. Na observación indirecta a carga intrepretativa é maior para atopar as condutas encubertas.

O procedemento de observación.

É necesario deseñar un sistema de recollida de datos adecuado aos obxectivos de maneira que sexan o máis precisos e contrastables posible.

Deseño dun plan de observación.

1º Definición da conduta obxectivo.

Ha de ser unha defición conduta o máis válida, clara, obxectiva e completa posible. Para a definición dunha conduta pódese realizar de dúas forma diferentes:

Definición topográfica da conduta: características físicas, movementos que implican a resposta e o modo de executala.

Definición funcional da conduta: é definida polos efectos que ten sobre o ambiente de observación.

2º Elección do método de medición.

É moi importante saber que parámetros imos observar e rexistrar da conduta obxectivo. Pódense utilizar métodos de medición como a frecuencia, duración e intervalos. Unha mesma conduta pode ser medida por diversos métodos, a pesar de que isto implique uns maiores custos.

Métodos de medición na observación:

Produtos permamentes: trátase de medir a evidencia física dun produto, como pode ser o número de problemas resoltos ou o número de pezas rotas. Non é precisa a presenza do observador no momento da realización da conduta polo que a interferencia é mínima.

Método de frecuencias: rexístrase o número de veces que aparece unha conduta nun intervalo de tempo. Ideal para condutas discretas.
Método de duración: é o tempo que dura a conduta a observar, por exemplo o número de horas de soño realizadas.
Método de intervalos: trátase de dividir o tempo total de observación en períodos temporais iguais. En cada intervalo o observador. En cada intervalo indícase a presenza ou ausencia da conduta independentemente das veces que ocorrese. Útil para condutas non discretas, nas que é difícil saber cando é o principio ou o final ou que se emiten moitas veces.
3º Identificación de estímulos antecedentes e consecuentes.

Trátase de realizar un rexistro de secuencias dos estímulos presentados. Previamente o investigador codifica as condutas antecedentes e consecuentes pero sen prexuízo de ir engadindo os novos que poidan aparecer. Rexistrar a conduta antecedente e o seu consecuente que a acompaña.

4º Confección das fichas de rexistro.

É necesario crear unhas follas de rexistro en función das condutas obxectivo e dos parámetros elixidos para medir. Para que o observador coñeza o seu funcionamento deben de aparecer as definicións das condutas a observar e os seus códigos.

5º Períodos de rexistro.

A recomendación é realizar os rexistros durante diversos períodos de tempo ao longo do día (de 10-15 minutos de duración cada un) en lugar de realizar o rexistro en períodos máis longos para lograr unha mostra máis significativa. O tempo total dependerá da estabilidade das condutas a observar.

6º Elección dos observadores.

É recomendable que a poder ser reálcense as medicións por máis dun observador independente. Parece lóxico dicir que os observadores han de estar adestrados para iso. Se son varios non han de estar en contacto entre si cando están a observar nin tampouco interaccionando co suxeito observado. Unha persoa próxima ao individuo será a idónea para realizar a observación, sendo debidamente adestrada para iso.[:]

Iván Pico

Director y creador de Psicopico.com. Psicólogo Colegiado G-5480. Graduado en Psicología. Diplomado en Ciencias Empresariales y Máster en Orientación Profesional. Máster en Psicología del Trabajo y Organizaciones. Posgrado en Psicología del Deporte y Entrenador Profesional de Futsal Nivel 3. Visita la sección "Sobre mí"para saber más. ¿Quieres una consulta personalizada? ¡Contacta conmigo en https://ivanpico.es/!

9 Comentarios

Click aquí para dejar un comentario

Servicios de Psicología – ivanpico.es

Proyecto e3 – EducaEntrenaEmociona

La Librería de la Psicología

¿Dónde comprar los libros de psicología? Aquí: Grado Psicología (UNED) | Recomendados de Psicología | Todas las categorías | Colección general

Servicios de psicología y publicidad: info@psicopico.com