[:es]
¿Qué es la creatividad? De forma sencilla, podemos definir
creatividad como la capacidad de generar varias soluciones a un mismo problema. Es el proceso por el que se crean nuevas ideas o productos originales. Autores clásicos como Guilford (1967), primero en hablar acerca de las personas creativas, entienden el pensamiento creativo como una forma de pensar diferente, a la que llamó
pensamiento divergente, ya que es un pensamiento que va en diferentes direcciones generando múltiples soluciones. Al contrario que el pensamiento convergente que solo requiere de una única respuesta y que suele ser el más evaluado en los test convencionales.
Artículos relacionados:
¿Se puede desarrollar la creatividad?
El pensamiento creativo puede ser aprendido, hasta ciertos límites, y por lo tanto se puede enseñar a ser más creativo. Todas las personas tenemos en mayor o menor grado creatividad, como si se tratase de un espectro en el que cada uno se encuentra en uno u otro extremo, desde el más bajo hasta el extremo más alto, conocido como genialidad. Los genios son las personas con la creatividad más extrema, por lo que destacan en sus campos de actuación de manera más eficiente.
Ahora bien, no debemos olvidar el carácter hereditario de la creatividad como constructo propio de la personalidad de cada cuál. Sin embargo, en la conducta y pensamientos creativos existe parte innata y parte aprendida dentro de un entorno favorable (familia, trabajo, amistades, contexto social, interacciones…). Otro factor importante que influye en la creatividad es el estilo cognitivo de cada persona. Por lo que trabajarla, promoverla y mantener nuestros sistemas de procesamiento de información activos facilitará el desarrollo de nuestra creatividad. Es decir, un creativo es también trabajo y no solo talento innato.
10 características de las personas creativas.
Las personas creativas tienen una serie de características comunes a partir de las cuales son capaces de crear ideas o productos novedosos, impredecibles, únicos, sin precedentes, de manera sorpresiva e inesperada capaz de adaptarse a las circunstancias. Estas personas tienen en común estas 10 características principales:
- Coeficiente intelectual y flexibilidad intelectual.
- Pensamiento no convencional.
- Independencia y autonomía.
- Perserverancia.
- Alta motivación de logro.
- Gran sentido del humor.
- Autodisciplina y autocontrol.
- Gran amplitud de intereses.
- Preferencia por tareas complejas.
- Tolerancia a la ambigüedad.
Ser creativos nos convierte en personas más capaces de adaptarnos a las circunstancias, a todos nos gustaría ser más creativos. ¿Podemos ser más creativos?
¿Cómo podemos desarrollar la creatividad?
Para poder desarrollar un pensamiento creativo y su consecuente comportamiento creativo se deben cumplir dos criterios básicos:
- Minimizar o eliminar las barreras que impidan la expresión de la creatividad y crear un clima que estimule su expresión. Se trata de liberar a la persona de bloqueos emocionales que impidan la estimulación de la fluidez, flexibilidad y originalidad del proceso creativo.
- Entrenar las habilidades y características de las personas creativas a través de estrategias y técnicas que faciliten el proceso creativo.
“La creatividad requiere el coraje de dejar de lado las certezas.”
Erich Fromm (1900-1980)
Autores como Klausmeier (1993) indican que para enseñar la creatividad se deben tener en cuenta 5 aspectos:
- Se debe proveer gran variedad de materiales instruccionales y formas de expresión
- Desarrollar actitudes favorables hacia la realización creativa: ser receptivo a nuevas ideas.
- El profesor debe alentar continuamente a la expresión creativa espontánea.
- Se debe promover la productividad alentando a la transformación de ideas creativas en productos finales.
- Feedback. La retroalimentación y asistencia a la persona que instruimos en creatividad aportándole técnicas para solucionar problemas de forma creativa y realizar críticas constructivas que hagan crecer el interés y fomentar la creación de nuevas ideas.
Estrategias y técnicas para el fomento de la creatividad.
Brainstorming o tormenta de ideas.
El primer autor que ideó la técnica de la tormenta de ideas fue Osborn (1954) que basó su idea en cuatro principios fundamentales:
- Diferir o aplazar el juicio. Es decir, separar la fase de generación de ideas a la de la evaluación.
- Dejar volar la imaginación. Todas las ideas son aceptadas.
- Producir el mayor número de ideas. Cuantas más ideas más posibilidades de que alguna sea brillante.
- Combinar y mejorar las ideas de unos y otros.
>> Artículo relacionado: Qué no son y qué sí son las técnicas de dinámica de grupo.
La idea tiene como objetivo crear una lista tan larga como sea posibles de posibles soluciones aun determinado problema para finalmente valorarlas y seleccionar aquellas que sean mejores o más brillantes en base a los supuestos (discutibles) de que la cantidad ocasiona calidad y que el pensamiento en grupo es superior al pensamiento individual. Se divide en tres fases:
- Planteamiento del problema.
- Descubrimiento de las ideas: expresar ideas.
- Descubrimiento de soluciones: valoración de las ideas propuestas, modificación y elección de la mejor.
Desarrollo de una sesión de brainstorming.
Hay algunos aspectos prácticos a tener en cuenta al hacer una sesión:
- Escoger un secretario que anote las ideas, a poder ser escribirlas en un papel para su visualización en grupo. En el caso de una sesión individual se pueden generar una mapa de ideas. Un
- Elegir un moderador. Sobre todo para los casos de los grupos de más de 4 personas. Alguien que limite y ponga orden al debate.
- Mantener el ambiente relajado y alegre. Para fomentar este ambiente antes de iniciar el tema principal se puede plantear la resolución de un problema más banal en tono de humor como por ejemplo: como abrir una nuez solo con un palillo.
- Limitar la sesión. Es contraproducente que la sesión dure más de 30 minutos.
- Hacer copias. Pasar a limpios las ideas generadas.
- Añadir y evaluar. Al día siguiente, no el mismo día, el grupo deberá volverse a encontrar para volver a revisar las ideas anotadas y evaluarlas para desarrollar las ideas más relevantes.
Idea Checklist o listas de comprobación.
La técnica de listas de comprobación es similar a la técnica de la tormenta de ideas, y se basa en la elaboración de preguntas que ayuden a estimular la generación de ideas.
7 son las sugerencias para elaborar estas listas de comprobación:
- Adaptar: coger ideas de otras fuentes y modificarlas. Por ejemplo, nutrirse de ideas a existentes.
- Modificar: coger la idea seleccionada y modificar su aspecto. A partir de la idea base moldearla para darle nuevas formas.
- Sustituir: cambiar atributos de la idea o producto creado.
- Disminuir: quitar atributos de la idea.
- Aumentar: ampliar los atributos del producto creativo.
- Invertir: caso especial de reorganización de ideas.
- Combinar: juntar varias ideas que parecían no relacionarse en un principio.
Attribute Listing o lista de atributos.
Según esta técnica, las ideas creativas surgen cuando se modifican las cualidades esenciales del producto creado. Implica por tanto una serie de pasos sucesivos que modifican las cualidades del objeto o idea o bien se le transfieren una cualidad e otro objeto. La técnica se basa en dos procesos:
- Modificación: identificación de las características principales del objeto y realización de un listado para generar después ideas que modifiquen cada una de las características para a continuación observar qué sucede con ese cambio.
- Transferencia: se utiliza el pensamiento analógico para encontrar ideas u objetos más o menos semejantes al que queremos modificar para identificar en éste los atributos que queramos transferir a nuestra idea. Se incorporan y se observa lo que sucede con el resultado.
Synectics o sinéctica.
El objetivo de esta técnica es resolver los problemas usando diferentes analogías. En una primera fase se convierte lo extraño en familiar, para ello se debe relacionar las características más extrañas de una idea con las conocidas. A continuación se pasa a convertir lo familiar en extraño para poderlo contemplar desde otro punto de vista. Para esto existen cuatro mecanismos principales:
- Analogía personal: identificarse con el problema para convertirse en parte del mismo.
- Analogía directa: pensar en problemas parecidos de otros campos de actuación para ver como se resuelven.
- Analogía simbólica: utilizar imágenes objetivas para resolver el problema.
- Analogía fantástica: imaginar soluciones alejadas de la realidad para resolver un problema, para posteriormente adaptarlo a la necesidad real.
En definitiva, crear un clima que favorezca la expresión de la creatividad acompañadas de técnicas de fomento de ideas son los pilares básicos para el trabajo de la creatividad y su desarrollo tanto de forma individual como en grupo.
_
Referencias:
Guilford, J.P. (1967). La naturaleza humana.
Klausmeier, H. J. Goodwin, W. (1993) Habilidades Humanas y Aprendizaje. Psicología Educativa. Editorial Harla. México.
Osborn, A. (1954). Applied Imagination.[:en]What is the creativity? Of simple form, can define creativity like the capacity to generate several solutions to a same problem. It is the process by which create new ideas or original products. Classical authors like Guilford (1967), first in speaking about the creative people, understand the creative thought like a form to think different, to which called divergent thought, since it is a thought that goes in different directions generating multiple solutions. On the contrary that the convergent thought that only requires of an only answer and that is used to to be the most evaluated in the conventional test.
Articles related:
Can develop the creativity?
The creative thought can be learnt, until some limits, and therefore it can teach to be more creative. All the people have in elder or lower degree creativity, as if it treated of a spectrum in which each one finds in one or another extreme, from the lowest until the highest extreme, known like genialidad. The genii are the people with the most extreme creativity, by what stand out in his fields of performance of way more efficient.
Now well, we do not have to forget the hereditary character of the creativity like constructo typical of the personality of each which. However, in the behaviour and creative thoughts exists innate part and part learnt inside some favourable surroundings (family, work, friendships, social context, interactions…). Another important factor that influences in the creativity is the cognitive style of each person. By what work it, promote it and keep our systems of processing of active information will facilitate the development of our creativity. That is to say, a creative is also work and no alone innate talent.
10 characteristics of the creative people.
The creative people have a series of common characteristics from which are able to create ideas or new products, impredecibles, only, unprecedented, of surprising and unexpected way able to adapt to the circumstances. These people have in common these 10 main characteristics:
- Intellectual coefficient and intellectual flexibility.
- Thought no conventional.
- Independence and autonomy.
- Perserverancia.
- High motivation of attainment.
- Big sense of the humour.
- Autodisciplina And self-supervision.
- Big amplitude of interests.
- Preference by complex tasks.
- Tolerance to the ambiguity.
Be creative turns us into people abler to adapt us to the circumstances, to all would like us be more creative. We can be more creative?
How we can develop the creativity?
To be able to develop a creative thought and his consistent creative behaviour have to fulfil two basic criteria:
- Minimise or delete the barriers that prevent the expression of the creativity and create a climate that stimulate his expression. It treats to free to the person of emotional blockades that prevent the stimulation of the fluidity, flexibility and originality of the creative process.
- Train the skills and characteristic of the creative people through strategies and technical that facilitate the creative process.
“The creativity requires the prowess to shelve the certainties.”
Erich Fromm (1900-1980)
Authors like Klausmeier (1993) indicate that to teach the creativity have to take into account 5 appearances:
- Has to cater big variety of materials instruccionales and forms of expression
- Develop favourable attitudes to the creative realisation: be receptivo to new ideas.
- The professor has to encourage continuously to the spontaneous creative expression.
- Has to promote the productivity encouraging to the transformation of creative ideas in final products.
- Feedback. The feedback and assistance to the person that instruct in creativity contributing him technical to solve problems of creative form and make constructive criticisms that do to grow the interest and boost the creation of new ideas.
Strategies and technical for the promotion of the creativity.
Brainstorming Or storm of ideas.
The first author that contrived the technician of the storm of ideas was Osborn (1954) that based his idea in four fundamental principles:
- Differ or postpone the trial. That is to say, separate the phase of generation of ideas to the one of the evaluation.
- Leave fly the imagination. All the ideas are accepted.
- Produce the greater number of ideas. Those that more ideas more possibilities that some was brilliant.
- Combine and improve the ideas of ones and others.
>> Article related: What are not and what himself are the technicians of dynamics of group.
The idea has like aim create a so long list as it was possible of possible solutions even determinate problem for finally value them and select those that they are better or more brilliant in base to the suppositions (debatable) that the quantity ocasiona quality and that the thought in group is upper to the individual thought. It divides in three phases:
- Approach of the problem.
- Discovery of the ideas: express ideas.
- Discovery of solutions: assessment of the ideas proposed, modification and election of the best.
Development of a session of brainstorming.
There are some practical appearances to take into account when doing a session:
- Choose a secretary that annotate the ideas, to be able to be write them in a paper for his visualisation in group. In the case of an individual session can generate a map of ideas. A
- Choose a moderador. Especially for the cases of the groups of more than 4 people. Somebody that limit and sort out to the debate.
- Keep the environment relaxed and cheerful. To boost this environment before initiating the main subject can pose the resolution of a more platitudinous problem in tone of humour as for example: like opening a walnut only with a palillo.
- Limit the session. It is contraproducente that the session last more than 30 minutes.
- Do copies. Happen to clean the ideas generated.
- Add and evaluate. The next day, no the same day, the group will have to go back to find to go back to review the ideas annotated and evaluate them to develop the most notable ideas.
Idea Checklist or lists of comprobación.
The technician of lists of comprobación is similar to the technician of the storm of ideas, and bases in the preparation of questions that help to stimulate the generation of ideas.
7 they are the suggestions to elaborate these lists of comprobación:
- Adapt: take ideas of other sources and modify them. For example, nourish of ideas to existent.
- Modify: take the idea selected and modify his appearance. From the basic idea moldearla to give him new forms.
- Substitute: change attributes of the idea or product created.
- Diminish: remove attributes of the idea.
- Increase: expand the attributes of the creative product.
- Invest: special case of reorganisation of ideas.
- Combine: joint several ideas that seemed to not to relate in a principle.
Attribute Listing Or list of attributes.
According to this technician, the creative ideas arise when they modify the essential qualities of the product created. It involves therefore a series of successive steps that modify the qualities of the object or idea or transfer him a quality and another object. The technician bases in two processes:
- Modification: identification of the main characteristics of the object and realisation of a listing to generate afterwards contrive that they modify each one of the characteristics for to continuation observe which sucede with this change.
- Transfer: it uses the analog thought to find ideas or objects more or less similar to the that want to modify to identify in this the attributes that want to transfer to our idea. They incorporate and it observes what sucede with the result.
Synectics Or sinéctica.
The aim of this technical is to resolve the problems using different analogies. In a first phase converts the odd in familiar, for this has to relate the oddest characteristics of an idea with the known. To continuation happens to convert the familiar in odd to be able to it contemplate from another point of view. For this exist four main mechanisms:
- Personal analogy: identify with the problem to turn into part of the same.
- Direct analogy: think in problems seemed of other fields of performance to see as they resolve .
- Symbolic analogy: use objective images to resolve the problem.
- Fantastic analogy: imagine solutions moved away of the reality to resolve a problem, for later adapt it to the real need.
In definite, create a climate that favour the expression of the creativity accompanied of technicians of promotion of ideas are the basic pillars for the work of the creativity and his development so much of individual form as in group.
_
References:
Guilford, J.P. (1967). The human nature.
Klausmeier, H. J. Goodwin, W. (1993) Human Skills and Learning. Educational psychology. Publisher Harla. Mexico.
Osborn, To. (1954). Applied Imagination.[:gl]Que é a creatividade? De forma sinxela, podemos definir creatividade como a capacidade de xerar varias solucións a un mesmo problema. É o proceso polo que se crean novas ideas ou produtos orixinais. Autores clásicos como Guilford (1967), primeiro en falar acerca das persoas creativas, entenden o pensamento creativo como unha forma de pensar diferente, á que chamou pensamento diverxente, xa que é un pensamento que vai en diferentes direccións xerando múltiples solucións. Ao contrario que o pensamento converxente que só require dunha única resposta e que adoita ser o máis avaliado no test convencionais.
Artigos relacionados:
Pódese desenvolver a creatividade?
O pensamento creativo pode ser apreso, até certos límites, e por tanto pódese ensinar a ser máis creativo. Todas as persoas temos en maior ou menor grao creatividade, coma se tratásese dun espectro no que cada un se atopa nun ou outro extremo, desde o máis baixo até o extremo máis alto, coñecido como xenialidade. Os xenios son as persoas coa creatividade máis extrema, polo que destacan nos seus campos de actuación de maneira máis eficiente.
Agora ben, non debemos esquecer o carácter hereditario da creatividade como constructo propio da personalidade de cada cal. Con todo, na conduta e pensamentos creativos existe parte innata e parte apresa dentro dunha contorna favorable (familia, traballo, amizades, contexto social, interaccións…). Outro factor importante que inflúe na creatividade é o estilo cognitivo de cada persoa. Polo que traballala, promovela e manter os nosos sistemas de procesamiento de información activos facilitará o desenvolvemento da nosa creatividade. É dicir, un creativo é tamén traballo e non só talento innato.
10 características das persoas creativas.
As persoas creativas teñen unha serie de características comúns a partir das cales son capaces de crear ideas ou produtos novos, impredicibles, únicos, sen precedentes, de maneira sorpresiva e inesperada capaz de adaptarse ás circunstancias. Estas persoas teñen en común estas 10 características principais:
- Coeficiente intelectual e flexibilidade intelectual.
- Pensamento non convencional.
- Independencia e autonomía.
- Perserverancia.
- Alta motivación de logro.
- Gran sentido do humor.
- Autodisciplina e autocontrol.
- Gran amplitude de intereses.
- Preferencia por tarefas complexas.
- Tolerancia á ambigüidade.
Ser creativos convértenos en persoas máis capaces de adaptarnos ás circunstancias, a todos gustaríanos ser máis creativos. Podemos ser máis creativos?
Como podemos desenvolver a creatividade?
Para poder desenvolver un pensamento creativo e o seu consecuente comportamento creativo débense cumprir dous criterios básicos:
- Minimizar ou eliminar as barreiras que impidan a expresión da creatividade e crear un clima que estimule a súa expresión. Trátase de liberar á persoa de bloqueos emocionais que impidan a estimulación da fluidez, flexibilidade e orixinalidade do proceso creativo.
- Adestrar as habilidades e características das persoas creativas a través de estratexias e técnicas que faciliten o proceso creativo.
“A creatividade require a coraxe de deixar de lado as certezas.”
Erich Fromm (1900-1980)
Autores como Klausmeier (1993) indican que para ensinar a creatividade débense ter en conta 5 aspectos:
- Débese prover gran variedade de materiais instruccionales e formas de expresión
- Desenvolver actitudes favorables cara á realización creativa: ser receptivo a novas ideas.
- O profesor debe alentar continuamente á expresión creativa espontánea.
- Débese promover a produtividade alentando á transformación de ideas creativas en produtos finais.
- Feedback. A retroalimentación e asistencia á persoa que instruímos en creatividade achegándolle técnicas para solucionar problemas de forma creativa e realizar críticas construtivas que fagan crecer o interese e fomentar a creación de novas ideas.
Estratexias e técnicas para o fomento da creatividade.
Brainstorming ou tormenta de ideas.
O primeiro autor que ideou a técnica da tormenta de ideas foi Osborn (1954) que baseou a súa idea en catro principios fundamentais:
- Diferir ou aprazar o xuízo. É dicir, separar a fase de xeración de ideas á da avaliación.
- Deixar voar a imaxinación. Todas as ideas son aceptadas.
- Producir o maior número de ideas. Cantas máis ideas máis posibilidades de que algunha sexa brillante.
- Combinar e mellorar as ideas duns e outros.
>> Artigo relacionado: Que non son e que si son as técnicas de dinámica de grupo.
A idea ten como obxectivo crear unha lista tan longa como sexa posibles de posibles solucións aínda determinado problema para finalmente valoralas e seleccionar aquelas que sexan mellores ou máis brillantes en base aos supostos (discutibles) de que a cantidade ocasiona calidade e que o pensamento en grupo é superior ao pensamento individual. Divídese en tres fases:
- Formulación do problema.
- Descubrimento das ideas: expresar ideas.
- Descubrimento de solucións: valoración das ideas propostas, modificación e elección da mellor.
Desenvolvemento dunha sesión de brainstorming.
Hai algúns aspectos prácticos a ter en conta ao facer unha sesión:
- Escoller un secretario que anote as ideas, a poder ser escribilas nun papel para o seu visualización en grupo. No caso dunha sesión individual pódense xerar un mapa de ideas. Un
- Elixir un moderador. Sobre todo para os casos dos grupos de máis de 4 persoas. Alguén que limite e poña orde ao debate.
- Manter o ambiente relaxado e alegre. Para fomentar este ambiente antes de iniciar o tema principal pódese expor a resolución dun problema máis banal en ton de humor por exemplo: como abrir unha noz só cun escarvadentes.
- Limitar a sesión. É contraproducente que a sesión dure máis de 30 minutos.
- Facer copias. Pasar a limpos as ideas xeradas.
- Engadir e avaliar. Ao día seguinte, non o mesmo día, o grupo deberá volverse a atopar para volver revisar as ideas anotadas e avalialas para desenvolver as ideas máis relevantes.
>> Artigo relacionado:
Idea Checklist ou listas de comprobación.
A técnica de listas de comprobación é similar á técnica da tormenta de ideas, e baséase na elaboración de preguntas que axuden a estimular a xeración de ideas.
7 son as suxestións para elaborar estas listas de comprobación:
- Adaptar: coller ideas doutras fontes e modificalas. Por exemplo, nutrirse de ideas a existentes.
- Modificar: coller a idea seleccionada e modificar o seu aspecto. A partir da idea basee moldeala para darlle novas formas.
- Substituír: cambiar atributos da idea ou produto creado.
- Diminuír: quitar atributos da idea.
- Aumentar: ampliar os atributos do produto creativo.
- Investir: caso especial de reorganización de ideas.
- Combinar: xuntar varias ideas que parecían non relacionarse nun principio.
Attribute Listing ou lista de atributos.
Segundo esta técnica, as ideas creativas xorden cando se modifican as calidades esenciais do produto creado. Implica por tanto unha serie de pasos sucesivos que modifican as calidades do obxecto ou idea ou ben se lle transfiren unha calidade e outro obxecto. A técnica baséase en dous procesos:
- Modificación: identificación das características principais do obxecto e realización dunha listaxe para xerar despois ideas que modifiquen cada unha das características para a continuación observar que sucede con ese cambio.
- Transferencia: utilízase o pensamento analóxico para atopar ideas ou obxectos máis ou menos semellantes ao que queremos modificar para identificar neste os atributos que queiramos transferir á nosa idea. Incorpóranse e obsérvase o que sucede co resultado.
Synectics ou sinéctica.
O obxectivo desta técnica é resolver os problemas usando diferentes analogías. Nunha primeira fase convértese o estraño en familiar, para iso débese relacionar as características máis estrañas dunha idea coas coñecidas. A continuación pásase a converter o familiar en estraño para podelo contemplar desde outro punto de vista. Para isto existen catro mecanismos principais:
- Analogía persoal: identificarse co problema para converterse en parte domesmo .
- Analogía directa: pensar en problemas parecidos doutros campos de actuación para ver como se resolven.
- Analogía simbólica: utilizar imaxes obxectivas para resolver o problema.
- Analogía fantástica: imaxinar solucións afastadas da realidade para resolver un problema, para posteriormente adaptalo á necesidade real.
En definitiva, crear un clima que favoreza a expresión da creatividade acompañadas de técnicas de fomento de ideas son os alicerces básicos para o traballo da creatividade e o seu desenvolvemento tanto de forma individual como en grupo.
_
Referencias:
Guilford, J.P. (1967). A natureza humana.
Klausmeier, H. J. Goodwin, W. (1993) Habilidades Humanas e Aprendizaxe. Psicoloxía Educativa. Editorial Harla. México.
Osborn, A. (1954). Applied Imagination.[:]
Ver comentarios
Quisiera usar el contenido para un trabajo de investigación, por favor si pudieran enviarme los datos exactos para la cita, entre ellos la fecha de publicación que no la encontré.
Muchas gracias
Hola Sylvia. Gracias por tu comentario. La cita del artículo sería así:
Pico, I. (27 de junio, 2018). Desarrollar la creatividad: técnicas para el fomento del pensamiento creativo. Recuperado 22 de julio de 2020, de Psicopico website: https://psicopico.com/desarrollar-la-creatividad-tecnicas-para-el-fomento-del-pensamiento-creativo/
En la fecha de recuperación del artículo pones la última que hayas consutado la web. Así mismo, en el texto lo debes citar así (Pico, 2018).
El resto de referencias del propio artículo las puedes ver abajo de todo en su apartado correspondiente.
Espero haberte ayudado.
Un saludo,
Iván Pico