Educación

[:es]Qué es la disgrafia y cómo tratarla[:en]What is dysgraphia and how to treat it[:gl]Que é a disgrafia e como tratala[:]

[:es]La disgrafia es un trastorno del aprendizaje de la expresión escrita. Los niños y niñas con este problema presentan dificultades para escribir correctamente con las consecuencias que ello conlleva a la hora de expresarse, relacionarse y aprender. Los escritos de estos niños pueden ser casi ilegibles o de una realización de sus trazos muy lenta. Además, suelen cometer errores ortográficos graves debido a una incapacidad para vincular los sonidos con las letras que debe escribir.

Disgrafia, cuando escribir es un problema

Existen otros trastornos del aprendizaje relacionados con la disgrafia, como son la dislexia o la discalculia ya que las zonas cerebrales afectadas por todos ellos son ampliamente compartidas, por lo que se deben tener en cuenta a la hora de la evaluación e intervención. Los profesionales especialistas en realizar este diagnóstico son de carácter interdisciplinar, fundamentalmente por parte de un logopeda y un psicólogo infantil, además de terapeutas ocupacionales, psicopedagogo o los propios maestros ya sea de educación infantil, primaria o especial. 

Ejercicios y tratamiento

El trabajo del grupo terapéutico enfocará su labor en la estimulación cognitiva para la mejora de los procesos atencionales, mejora de pautas corporales y la estimulación necesaria para que el niño o la niña relacione correctamente el significado con el trazo de la letra o palabra de forma coordinada, siendo los ejercicios de motricidad fina y la lateralidad parte importante del trabajo. Los ejercicios guiados suelen ser los que mayor facilidad de aprendizaje presentan para estos casos hasta conseguir que se consolide de manera automática la escritura a los sonidos y significados. 

A la hora de realizar el tratamiento se deben tener en cuenta otros posibles trastornos asociados, como atencionales u otras patologías previas y adaptar los ejercicios a las necesidades de los niños. La realización de fichas de grafomotricidad, colorear dibujos, rellenar espacios o incluso trazar líneas en el aire suelen ser de gran ayuda. Además, se debe tener en cuenta la mejora postural y el esquema corporal general.

Tipología

Existen dos grandes tipologías de disgrafia. Por un lado la evolutiva, más común en los niños en torno a los 7 años que están en proceso de aprendizaje de la escritura o incluso en adultos analfabetos. La disgrafia adquirida no se produce por déficit propio del aprendizaje sino que el problema es derivado de lesiones cerebrales. Además, dentro de cada uno de estos grandes grupos podríamos diferenciar entre dos subtipos propios de ambos tipos de disgrafias: 

  • Disgrafia fonológica: son capaces de deletrear palabras pero no aquellas inexistentes.
  • Disgrafia superficial: deletrean palabras inexistentes, pero regularizan las irregulares.

¿Cómo se detecta la disgrafia?

Son muchos los síntomas que pueden alertar tanto a los padres, profesores o profesionales de que la persona está teniendo problemas con su escritura, cuanto antes se identifiquen y se pase a realizar un trabajo conforme a las necesidades educativas especiales del niño mejores resultados se producirán. Algunas señales de alerta son las siguientes: 

  1. Escritura ilegible o de muy mala letra y desorganizada. Incluso letras escritas al revés o espacios irregulares entre las letras u omisión de las letras.
  2. Rechazo a escribir, quizás producido por la frustración o comparación con los demás.
  3. Incapacidad de transcribir pensamientos al papel.
  4. Alteración del trazo, a veces trazos fuertes y otras veces y sin sentido aparente más débiles. Diferentes presiones al escribir.
  5. Mala ortografía y puntuación.
  6. Renglones torcidos.
  7. Mezcla de tipos de letra, mayúsculas y minúsculas o formatos diferentes dentro de la misma palabra.
  8. Cansancio muscular de la mano que escribe.
  9. Problemas de lateralidad para decidir con qué mano escribir.
  10. Problemas de motricidad fina: realización de puzzles, coger el lápiz, abrocharse botones o similares.
  11. Escritura muy lenta o de frases incompletas.
  12. Dificultad para escribir de izquierda a derecha.

Si detectas alguno de estos problemas es importante acudir a un profesional para iniciar las pautas apropiadas para redirigir el proceso de enseñanza-aprendizaje. 

[:en]The dysgraphia is a disorder of the learning of the expression written. The boys and girls with this problem present difficulties to write properly with the consequences that this comports to the hour to express , relate and learn. The writings of these boys can be almost unreadable or of a realisation of his very slow strokes. Besides, they are used to to commit orthographical errors bass because of an inability to link the sounds with the letters that has to write.

Dysgraphia, when write is a problem

They exist other disorders of the learning related with the dysgraphia, as they are the dyslexia or the discalculia since the cerebral zones affected by all they are widely shared, by what have to take into account to the hour of the evaluation and intervention. The professional specialists in making this diagnostic are of character interdisciplinar, fundamentally by part of a logopeda and a childish psychologist, in addition to occupational therapists, psicopedagogo or the own teachers already was of childish education, primary or special.

Exercises and treatment

The work of the therapeutic group will focus his work in the cognitive stimulation for the improvement of the processes atencionales, improvement of corporal guidelines and the necessary stimulation so that the boy or the girl relate properly the meaning with the stroke of the letter or word of form coordinated, being the exercises of motricidad fine and the lateralidad important part of the work. The exercises guided are used to to be those that greater ease of learning present for these cases until achieving that it consolidate  of automatic way the writing to the sounds and meanings.

To the hour to make the treatment have to take into account other possible disorders associated, like atencionales or other previous pathologies and adapt the exercises to the needs of the boys. The realisation of index cards of grafomotricidad, colorear drawings, fill up spaces or even trace lines in the air are used to to be a great help. Besides, has to take into account the improvement postural and the general corporal diagram.

Typology

They exist two big typologies of disgrafia. On the one hand the evolutionary , more common in the boys around the 7 years that are in process of learning of the writing or even in illiterate adults. The purchased dysgrahia does not produce  by deficit typical of the learning but the problem is derived of cerebral injuries.

Besides, inside each one of these big groups could differentiate between two own subtypes of both types of disgrafias:

Entrada Relacionada
  • Phonological: they are able to spell words but no those non-existent.
  • Superficial: they spell non-existent words, but regularizan the irregular.

How it detects  the dysgraphia?

They are many the symptoms that can alert so much to the parents, professors or professional that the person is having problems with his writing, what before identify  and happen  to make a work according to the special educational needs of the better boy results will produce . Some signals of alert are the following:

  1. Unreadable writing or of very bad letter and desorganizada. Even letters written the other way around or irregular spaces between the letters or omission of the letters.
  2. Rejection to write, perhaps produced by the frustration or comparison with the other.
  3. Inability to transcribe thoughts to the paper.
  4. Alteration of the stroke, sometimes strong strokes and other times and without sense apparent feebler. Different pressures when writing.
  5. Bad spelling and punctuation.
  6. Wry lines.
  7. Mix of types of letter, capital and tiny or different formats inside the same word.
  8. Muscular tiredness of the hand that writes.
  9. Problems of lateralidad to decide with which hand write.
  10. Problems of motricidad fine: realisation of puzzles, take the pencil, lace buttons or similar.
  11. Writing very slow or of incomplete sentences.
  12. Difficulty to write of left to right.

If you detect any of these problems is important to attend to a professional to initiate the appropriate guidelines to redirect the process of education-learning.

 [:gl]A disgrafia é un trastorno da aprendizaxe da expresión escrita. Os nenos e nenas con este problema presentan dificultades para escribir correctamente coas consecuencias que iso leva á hora de expresarse, relacionarse e aprender. Os escritos destes nenos poden ser case ilegibles ou dunha realización das súas trazos moi lenta. Ademais, adoitan cometer erros ortográficos graves debido a unha incapacidade para vincular os sons coas letras que debe escribir.

Disgrafia, cando escribir é un problema

Existen outros trastornos da aprendizaxe relacionados coa disgrafia, como son a dislexia ou a discalculia xa que as zonas cerebrais afectadas por todos eles son amplamente compartidas, polo que se deben ter en conta á hora da avaliación e intervención. Os profesionais especialistas en realizar este diagnóstico son de carácter interdisciplinar, fundamentalmente por parte dun logopeda e un psicólogo infantil, ademais de terapeutas ocupacionais, psicopedagogo ou os propios mestres xa sexa de educación infantil, primaria ou especial.

Exercicios e tratamento

O traballo do grupo terapéutico enfocará o seu labor na estimulación cognitiva para a mellora dos procesos atencionales, mellora de pautas corporais e a estimulación necesaria para que o neno ou a nena relacione correctamente o significado co trazo da letra ou palabra de forma coordinada, sendo os exercicios de motricidad fina e a lateralidad parte importante do traballo. Os exercicios guiados adoitan ser os que maior facilidade de aprendizaxe presentan para estes casos até conseguir que se consolide de maneira automática a escritura aos sons e significados.

Á hora de realizar o tratamento débense ter en conta outros posibles trastornos asociados, como atencionales ou outras patoloxías previas e adaptar os exercicios ás necesidades dos nenos. A realización de fichas de grafomotricidad, colorear debuxos, encher espazos ou mesmo trazar liñas no aire adoitan ser de gran axuda. Ademais, débese ter en conta a mellora postural e o esquema corporal xeneral.

Tipoloxía

Existen dúas grandes tipoloxías de disgrafia. Por unha banda a evolutiva, máis común nos nenos ao redor dos 7 anos que están en proceso de aprendizaxe da escritura ou mesmo en adultos analfabetos. A disgrafia adquirida non se produce por déficit propio da aprendizaxe senón que o problema é derivado de lesións cerebrais.

Ademais, dentro de cada un destes grandes grupos poderiamos diferenciar entre dous subtipos propios de ambos os tipos de disgrafias:

  • Disgrafia fonológica: son capaces de deletrear palabras pero non aquelas inexistentes.
  • Disgrafia superficial: deletrean palabras inexistentes, pero regularizan as irregulares.

Como se detecta a disgrafia?

Son moitos os síntomas que poden alertar tanto aos pais, profesores ou profesionais de que a persoa está a ter problemas coa súa escritura, canto antes identifíquense e se pase a realizar un traballo conforme ás necesidades educativas especiais do neno mellores resultados produciranse. Algúns sinais de alerta son as seguintes:

  1. Escritura ilegible ou de moi mala letra e desorganizada. Mesmo letras escritas ao revés ou espazos irregulares entre as letras ou omisión das letras.
  2. Rexeitamento a escribir, quizais producido pola frustración ou comparación cos demais.
  3. Incapacidade de transcribir pensamentos ao papel.
  4. Alteración do trazo, ás veces trazos fortes e outras veces e sen sentido aparente máis débiles. Diferentes presións ao escribir.
  5. Mala ortografía e puntuación.
  6. Liñas tortas.
  7. Mestura de tipos de letra, maiúsculas e minúsculas ou formatos diferentes dentro da mesma palabra.
  8. Cansazo muscular da man que escribe.
  9. Problemas de lateralidad para decidir con que man escribir.
  10. Problemas de motricidad fina: realización de puzzles, coller o lapis, abrocharse botóns ou similares.
  11. Escritura moi lenta ou de frases incompletas.
  12. Dificultade para escribir de esquerda a dereita.

Si detectas algún destes problemas é importante acudir a un profesional para iniciar as pautas apropiadas para redirixir o proceso de ensino-aprendizaxe.

 [:]

Iván Pico

Director y creador de Psicopico.com. Psicólogo Colegiado G-5480. Graduado en Psicología. Diplomado en Ciencias Empresariales y Máster en Orientación Profesional. Máster en Psicología del Trabajo y Organizaciones. Posgrado en Psicología del Deporte y Entrenador Profesional de Futsal Nivel 3. Visita la sección "Sobre mí"para saber más. ¿Quieres una consulta personalizada? ¡Contacta conmigo en https://ivanpico.es/!