Deporte Saúde

A resposta psicolóxica ante a lesión deportiva

lesion deportiva psicologia

A lesión deportiva é unha das principais situacións negativas ás que se expón un atleta sexa do nivel que sexa ou do deporte que practique. O medo a caer lesionado, o afrontamiento da dor, a perda de autonomía, a incerteza durante o período lesionado, a rehabilitación, o descenso no rendemento deportivo ou a prevención das lesións son algúns dos condicionantes que hai que ter en conta para axudar ao deportista a manexar esta incómoda situación.

A dor de lesionarse

A dor, como experiencia sensorial e emocional desagradable, é parte fundamental dunha lesión e máis si cabe cando se cronifica. É por isto que a psicoloxía deportiva debe achegar ferramentas e técnicas para afrontar a dor e a tensión xera tentando diminuír a experiencia subxectiva do mesmo como complemento ao tratamento propiamente físico ou farmacolóxico, como o que podes atopar en farmacia 4 estacións para aliviar os síntomas de cansazo ou dor muscular.

Esta experiencia subxectiva da dor vai depender de tres compoñentes principais que determinarán o limiar da dor:

  • Sensorial: calidade neurosensitiva da dor.
  • Cognitivo-Evaluador: valoración consciente das persoas sobre o significado da experiencia para a persoa en concreto.
  • Afectivo-Emocional: é a parte máis subxectiva da percepción da dor debida ao medo, ansiedade, frustración e tensión entre outras variables emocionais.

Por este feito, desde a psicoloxía traballarase fundamentalmente o compoñente cognitivo-evaluador, traballando sobre as crenzas irracionais, anticipacións e predisposición ante a dor e durante o mesmo; e o subxectivo emocional para traballar a xestión emocional ante a dor.

Modelo integral da resposta á lesión deportiva

Dentro do estudo da abordaxe da lesión deportiva desde un punto de vista psicolóxico, a teoría que mellor recolle mellor estes compoñentes é o Modelo Integral da Resposta á Lesión Deportiva de Wiese-Bjornstal, Smith, Shaffer e Morrey (1998). Este modelo expón que o impacto e a resposta que ten o deportista ante a lesión dependerá da interacción de diversos factores persoais, situacións que actúan mediando a valoración cognitiva que determinará a resposta conductual e emocional tanto á dor como á tensión que xera a lesión deportiva.

Factores determinantes na percepción da lesión

Factores persoais

  • Lesión: experiencias previas e historial, tipo de lesión, cronicidad, duración, severidade, causas da lesión, diagnóstico certeiro, etc.
  • Diferenzas individuais:
    • Psicolóxicas: perfeccionismo, imaxe corporal, madurez cognitiva, tipo de personalidade, intelixencia emocional, resiliencia, etc.
    • Demográficas: o xénero, a idade, etc.
    • Físicas: resistencia, trastornos de personalidade, alimenticios, xenética, etc.

Factores situacionais

  • Deportivos: rol no equipo, especialidade deportiva, nivel da competición, transcendencia do momento do partido, fase da tempada.
  • Sociais: relacións interpersoais con compañeiros, relación co adestrador, dinámica familiar, corpo técnico, ética deportiva, expectativa social sobre o deporte.
  • Ambientais: contexto deportivo, familiar e lugar da rehabilitación e a súa accesibilidade.

As respostas do deportista lesionado

A través destes factores o deportista vai crear unha valoración e resposta cognitiva que formará esa identidade persoal e crenzas sobre a lesión, a sensación de perda, habilidade de afrontamiento, apoio social, crenzas sobre a lesión, autoeficacia percibida, expectativas, presión deportiva por volver xogar, percepción da dor, etc. Unha vez producido este pensamento sobre a súa lesión e a dor sufrida xeraranse unhas determinadas respostas conductuales e emocionais:

  • Resposta conductual: diferente adherencia á rehabilitación, condutas de risco, finxir a lesión, maior ou menor tolerancia á dor, uso do apoio social de maneira correcta.
  • Resposta emocional: medo ou ansiedade, optimismo, estado baixo de ánimo (tristeza ou depresión), alivio, frustración, etc.

Técnicas psicolóxicas ante unha lesión deportiva

Con toda esta información, o psicólogo deportivo achegará técnicas e ferramentas para tentar acurtar os prazos de recuperación da lesión ou lograr que o deportista retome a súa actividade nas mellores condicións non só físicas senón mentais. Estas técnicas están enfocadas principalmente na fase de inmovilización e as posteriores de mobilización tales como a recuperación, readaptación e reentrenamiento (Palmi, 2002).

Algunhas das técnicas que se utilizarán ao longo destas fases, adaptándoas a cada unha delas, son: son: habilidades de comunicación, control de activación, control atención (desfocalizar exclusivamente a dor), intelixencia emocional, habilidades de afrontamiento (coping), relaxación progresiva, visualización e ensaio en imaxinación, intervención en crise e estado de ánimo, inoculación da tensión, mantemento e fixación de obxectivos, mellora do proceso ensino-aprendizaxe, auto-fala positiva, biofeedback, orientación persoal e profesional, psicoterapia, etc.

_

Referencias

Palmi, J. (1997) Compoñentes psicolóxicos das lesións deportivas. En J. Cruz (ed.) Psicoloxía do Deporte, pp. 215-244. Madrid: Síntese.

Wiese-Bjornstal, D.M., Smith, A.M., Shaffer, S.M. & Morrey, M.A. (1998) An Integrated Model of Response to sport injury: psychological and sociological dynamics. Journal of Applied Sport Psychology, 10, pp. 46-69.

 

Iván Pico

Director y creador de Psicopico.com. Psicólogo Colegiado G-5480 entre otras cosas. Diplomado en Ciencias Empresariales y Máster en Orientación Profesional. Máster en Psicología del Trabajo y Organizaciones. Posgrado en Psicología del Deporte entre otras cosas. Visita la sección "Sobre mí" para saber más. ¿Quieres una consulta personalizada? ¡Escríbeme!

Añadir Comentario

Click aquí para dejar un comentario

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Chat
1
💬 ¿Te ayudo?
Psicopico
👋 ¡Hola! Soy Iván Pico, psicólogo. Gracias por tu visita. ¿Necesitas una consulta más personalizada?

Soy especialista en aplicar la psicología a la resolución de conflictos diarios.

Psicología aplicada al trabajo, la educación, el deporte, las tecnologías o las relaciones personales.

🦸‍♂ Empieza tu proceso de orientación con unas tarifas muy asequibles.

¡Escríbeme sin compromiso para conocer más detalles

📲+34627 40 47 96 | info@psicopico.com