{"id":10205,"date":"2025-11-02T22:27:11","date_gmt":"2025-11-02T21:27:11","guid":{"rendered":"https:\/\/psicopico.com\/?p=10205"},"modified":"2025-11-02T22:37:27","modified_gmt":"2025-11-02T21:37:27","slug":"del-eustres-al-distres-cuando-la-sociedad-nos-obliga-a-estresarnos-por-nada-necesario","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/psicopico.com\/gl\/del-eustres-al-distres-cuando-la-sociedad-nos-obliga-a-estresarnos-por-nada-necesario\/","title":{"rendered":"Do eustr\u00e9s \u00f3 disstr\u00e9s: cando a sociedade nos obriga a estresarnos por nada (necesario)"},"content":{"rendered":"As empresas m\u00e1is ricas do mundo son as que nos venden as cousas menos esenciais. Pensa no \u00faltimo modelo de tel\u00e9fono intelixente <\/em>, no artigo de moda m\u00e1is recente ou no en\u00e9simo <\/em>servizo de streaming <\/em>que ningu\u00e9n necesita realmente. Vivimos nun mundo de presi\u00f3n autoimposta e falsas necesidades <\/strong>que \u00e1s veces parece case cultural e medra con cada xeraci\u00f3n que pasa.<\/p>\n

A autoesixencia que secuestra o teu estr\u00e9s<\/h2>\n

Esta cultura hiperactiva desencadea o noso sistema nervioso simp\u00e1tico <\/strong>(SNS) para reaccionar ante unha ameaza hipot\u00e9tica que en realidade non existe. Afortunadamente, o noso cerebro conserva a s\u00faa parte m\u00e1is esencial para reaccionar \u00e1 adversidade cando se produce, case inconscientemente. Pero mentres tanto, acumulamos estr\u00e9s innecesario <\/strong>impulsado pola abrumadora necesidade de ser e ter m\u00e1is que o noso veci\u00f1o.<\/p>\n

Como psic\u00f3loga, v\u00e9xoo todos os d\u00edas: a presi\u00f3n autoimposta converteuse nun xugo. Intentemos analizar como o eustress <\/strong>(estr\u00e9s bo) se converte en angustia <\/strong>(estr\u00e9s malo) e que podemos facer para recuperar o control das nosas mentes, comprendendo o contexto no que vivimos. Porque si, o contexto de cada persoa infl\u00fae directamente no que necesita ou non necesita. V\u00e9ndennos a idea de que temos que sa\u00edr dunha suposta zona de confort cando pasamos a vida buscando a nosa propia comodidade; o caso \u00e9 que o que \u00e9 comodidade para unha persoa non o \u00e9 para outra. Todo depende da necesidade percibida e do contexto persoal.<\/p>\n

Desgaste biol\u00f3xico: a alarma constante do NHS<\/strong><\/h2>\n

O estr\u00e9s , na s\u00faa orixe, \u00e9 un sistema de alerta para a supervivencia. Ante un perigo real (eustress), o sistema nervioso simp\u00e1tico act\u00edvase: libera cortisol e adrenalina , acelera a frecuencia card\u00edaca <\/strong>e <\/strong><\/a>prep\u00e1ranos para a acci\u00f3n. \u00c9 eficiente e ten unha fase de repouso e dixesti\u00f3n <\/strong>(activaci\u00f3n do sistema parasimp\u00e1tico). Isto \u00e9 normal; experimentar estr\u00e9s ou certa cantidade de ansiedade \u00e9 normal e mesmo beneficioso. O problema xorde cando este sistema se volve cr\u00f3nico ou se activa innecesariamente debido a presi\u00f3ns sociais. Por exemplo, se est\u00e1s estresado porque tes un problema de vivenda de natureza econ\u00f3mica, \u00e9 comprensible que esteas nun estado de malestar, \u00e1s veces xerado polo propio sistema socioecon\u00f3mico. O que non \u00e9 comprensible \u00e9 se est\u00e1s estresado porque non cami\u00f1aches os 10.000 pasos que che indica o teu rastreador de actividade hoxe. Que probablemente queiras substitu\u00edr.<\/p>\n

O problema actual \u00e9 que a angustia cr\u00f3nica <\/strong>mant\u00e9n esa alarma soando sen parar. Os nosos corpos seguen liberando hormonas do estr\u00e9s coma se o le\u00f3n estivese sempre perseguindo, pero a verdadeira ameaza \u00e9 a percepci\u00f3n <\/strong>de insuficiencia. O impacto no sistema nervioso simp\u00e1tico: <\/strong>cando o sistema nervioso simp\u00e1tico est\u00e1 constantemente sobreactivado, o corpo esg\u00f3tase. Os niveis altos e cr\u00f3nicos de cortisol est\u00e1n relacionados con problemas cardiovasculares <\/strong>, supresi\u00f3n do sistema inmunitario <\/strong>e problemas de sono <\/strong>. A presi\u00f3n social enferma fisicamente. A propia Asociaci\u00f3n Americana de Psicolox\u00eda <\/em>(APA) (2013) leva anos sinalando que esta constante autoesixencia e presi\u00f3n para alcanzar obxectivos pouco realistas destr\u00faen o corpo, a mente e a vida <\/strong>. O problema tam\u00e9n xorde cando estas afirmaci\u00f3ns se inculcan na cultura, aumentando as\u00ed o consumo de ansiol\u00edticos e antidepresivos; que, por desgraza, tam\u00e9n prevalece no campo da sa\u00fade mental que agora est\u00e1 tan de moda. Si, \u00e9 outra necesidade imposta que se converte nunha adicci\u00f3n. O correcto ser\u00eda regulalo doutro xeito e non etiquetar lixeiramente \u00e1s persoas que acoden a unha consulta xa como pacientes en lugar de persoas con problemas aos que deben enfrontarse.<\/p>\n

Por exemplo, se tes un d\u00eda libre inesperado, en vez de disfrutalo, sentes ansiedade e tensi\u00f3n muscular constante <\/strong>(s\u00edntomas de activaci\u00f3n simp\u00e1tica). Comezas a facer unha lista mental de todas as cousas que deber\u00edas <\/em>estar facendo (limpar, avanzar nun curso, buscar un segundo traballo). A alarma non se activa por unha emerxencia real, sen\u00f3n polo xu\u00edzo interno de que “descansar \u00e9 un fracaso”.<\/strong><\/p>\n

O culto \u00e1 perfecci\u00f3n e a trampa da comparaci\u00f3n<\/strong><\/h2>\n

A sociedade pasou da disciplina externa \u00e1 autoexplotaci\u00f3n <\/strong>. Hoxe en d\u00eda, a clave da angustia \u00e9 a tiran\u00eda da posibilidade <\/strong>: se podemos facer <\/em>m\u00e1is ou mellor, sentimos que debemos facelo <\/em>. Incluso existe un termo para esa sensaci\u00f3n de perder algo; creo que se chama FOMO (medo a perderse algo).<\/p>\n

O sesgo comparativo das redes sociais<\/strong><\/h3>\n

A necesidade de ser e ter m\u00e1is que os demais \u00e9 brutalmente amplificada polas redes sociais <\/strong>. Estas plataformas fomentan un sesgo ascendente cara \u00e1 comparaci\u00f3n <\/strong>; s\u00f3 vemos unha versi\u00f3n filtrada, perfecta e exitosa das vidas doutras persoas. O impacto da comparaci\u00f3n <\/strong>crea unha desconexi\u00f3n <\/strong>entre a nosa realidade imperfecta e a “realidade” dixital. A mente interpreta isto como unha brecha que pechar, o que nos obriga a estresarnos por obxectivos que non son nosos, sen\u00f3n produto dun desprazamento constante <\/em>.<\/p>\n

Esta presi\u00f3n est\u00e1 ligada a estratexias de influencia que buscan reforzar a autoculpabilidade <\/strong><\/a>. Se o sistema falla, a culpa nunca recae sobre o sistema; s\u00e9nteste inadecuado ou insuficiente. A sociedade emp\u00faxanos a ser os verdugos da nosa propia eficacia. <\/strong>Lukianoff e Haidt, en * The Transformation of the Modern Mind* <\/em>(2018) <\/strong>, argumentan que ao sobreprotexer e illar os mozos de pequenos fracasos, as novas xeraci\u00f3ns v\u00f3lvense psicoloxicamente m\u00e1is fr\u00e1xiles.<\/strong><\/p>\n

Un exemplo claro \u00e9 que despois de pasar media hora mirando publicaci\u00f3ns sobre un compa\u00f1eiro que lanzou un novo proxecto e fixo unha viaxe ex\u00f3tica, s\u00e9nteste profundamente insatisfeito co teu propio progreso. Minimizas o logro e amplificas o fracaso <\/strong>porque o teu est\u00e1ndar non se basea na realidade, sen\u00f3n nunha perfecci\u00f3n inalcanzable, a mi\u00fado inspirada en modelos inaut\u00e9nticos. Ata certo punto, ter unha referencia ou informaci\u00f3n nova pode motivarnos a considerar novos retos ou ideas de viaxe, pero xeralmente, a propia aplicaci\u00f3n levarache a seguir vendo ese tipo de contido. O obxectivo \u00e9 crear esa necesidade, e faino a trav\u00e9s de ferramentas que xeran dependencia, como as aplicaci\u00f3ns de redes sociais. A raz\u00f3n \u00e9 simplemente que cando unha persoa est\u00e1 baixo esa influencia e dependencia, baixa a s\u00faa garda cr\u00edtica e o seu pensamento v\u00f3lvese nubrado \u00e1 hora de tomar decisi\u00f3ns. \u00c9 m\u00e1is f\u00e1cil manipular \u00e1 xente para conseguir algo ou dirixir os seus pensamentos. Isto tam\u00e9n explica o crecente pensamento dicot\u00f3mico <\/strong>na sociedade actual. O pensamento cr\u00edtico <\/strong><\/a>deber\u00eda ser a base da educaci\u00f3n e a primeira li\u00f1a de defensa.<\/p>\n

Sesgos cognitivos e o falso sentimento de culpa<\/strong><\/h2>\n

A presi\u00f3n social non s\u00f3 nos estresa, sen\u00f3n que tam\u00e9n distorsiona a nosa forma de pensar, creando sesgos cognitivos que xustifican a culpa cando non se cumpren as expectativas.<\/p>\n

O erro da “necesidade absoluta” (pensamento dicot\u00f3mico)<\/strong><\/p>\n

A autocr\u00edtica fomenta unha mentalidade de “todo ou nada” <\/strong>. Calquera cousa que non sexa a perfecci\u00f3n socialmente idealizada clasif\u00edcase automaticamente como un fracaso. Isto alimenta un c\u00edrculo vicioso de autocr\u00edtica e esgotamento.<\/p>\n

A falacia da culpa (o falso sentimento)<\/strong><\/p>\n

A culpa que experimentamos cando non descansamos ou cando non conseguimos cumprir un obxectivo inalcanzable non \u00e9 un remorso \u00fatil (que corrixe un erro real), sen\u00f3n un falso sentimento <\/strong>xerado pola internalizaci\u00f3n de est\u00e1ndares externos. Esta presi\u00f3n autoimposta <\/strong>leva a un falso sentimento de culpa porque o cerebro interpr\u00e9tao como unha violaci\u00f3n dun imperativo moral <\/strong>. Neste contexto, o imperativo \u00e9 “ser sempre produtivo” ou “ser perfecto”. Non \u00e9 que lle fixeras dano a ningu\u00e9n; \u00e9 que fallaches na tiran\u00eda do rendemento, que sempre depender\u00e1 do contexto individual. Por iso \u00e9 tan importante consultar un profesional da sa\u00fade mental <\/strong><\/a>se non entendes o que che est\u00e1 a suceder, para que poida guiarte dentro do teu propio contexto espec\u00edfico.<\/p>\n

Por exemplo, se deixas unha tarefa laboral para ma\u00f1\u00e1 porque est\u00e1s moi canso e intentas durmir, un pensamento intrusivo at\u00e1cate: ” Es irresponsable, deber\u00edas telo rematado. Non es bo nisto <\/em>“. Se falamos de prexu\u00edzos, o que ocorre aqu\u00ed \u00e9 que a t\u00faa mente magnifica a importancia desa tarefa (catastrofizaci\u00f3n) e aplica o xu\u00edzo de “irresponsable” (etiquetaci\u00f3n) <\/strong>sobre ti, a\u00ednda que o descanso sexa necesario e merecido.<\/p>\n

O contexto \u00e9 todo: a clase social e a percepci\u00f3n do estr\u00e9s<\/strong><\/h2>\n

\u00c9 crucial comprender que a percepci\u00f3n e o impacto desta presi\u00f3n autoimposta est\u00e1n fortemente influenciados polo contexto socioecon\u00f3mico e persoal. <\/strong>Para a clase media ou alta <\/strong>, o estr\u00e9s adoita centrarse na excelencia, no \u00e9xito profesional excesivo e na acumulaci\u00f3n de experiencias de lecer luxosas <\/strong>. O estr\u00e9s prov\u00e9n de non alcanzar o seu m\u00e1ximo potencial <\/em>ou de non ter o corpo, a viaxe ou o fogar perfectos <\/em>.<\/p>\n

Para unha persoa da clase traballadora ou algu\u00e9n con menos recursos <\/strong>, o estr\u00e9s \u00e9 dobremente insidioso. \u00c1 presi\u00f3n real da supervivencia econ\u00f3mica e \u00e1 falta de recursos <\/strong>(hipoteca, facturas, varios traballos), s\u00famase a presi\u00f3n cultural <\/strong>de “ser m\u00e1is” para “escapar da pobreza” ou “evitar ser xulgado”. Esta falsa sensaci\u00f3n de necesidade conv\u00e9rtese nun obxectivo inalcanzable que s\u00f3 aumenta a culpa.<\/p>\n

Pero o contexto abrangue non s\u00f3 compo\u00f1entes econ\u00f3micos, sen\u00f3n tam\u00e9n a propia historia persoal de cada persoa; o seu entorno social e tam\u00e9n a s\u00faa predisposici\u00f3n xen\u00e9tica a tolerar certas situaci\u00f3ns ou percibilas como m\u00e1is ou menos ameazantes.<\/p>\n

Unha persoa que traballa en dous empregos para cubrir gastos esenciais sofre unha angustia moito m\u00e1is grave. Se tam\u00e9n usa as redes sociais, ve que “outros” con menos horas de traballo “conseguen estar en forma <\/em>, viaxar e obter unha educaci\u00f3n”, o que a mi\u00fado leva ao pensamento irracional: ” Se poden facelo con menos esforzo, o meu problema \u00e9 que non son o suficientemente intelixente\/produtivo\/capaz <\/em>” . Aqu\u00ed, a presi\u00f3n autoimposta comb\u00ednase coa desigualdade estrutural, amplificando os danos.<\/strong><\/p>\n

O que entendes por zona de confort non \u00e9 o mesmo que o que entende o teu veci\u00f1o. Para unha persoa, a comodidade pode ser escalar monta\u00f1as (mira a Kylian Jornet), mentres que para outra, a comodidade pode ser pasar tempo coa s\u00faa familia. E probablemente ambos sexan igual de boas persoas. Un non \u00e9 necesariamente mellor que o outro, simplemente diferente.<\/p>\n

Estratexias de resistencia: desactivar a alarma e ser flexible<\/strong><\/h2>\n

Se a presi\u00f3n v\u00e9n de f\u00f3ra e a toxicidade de dentro, a soluci\u00f3n debe ser redefinir o \u00e9xito <\/strong>e aprender a deixar ir o que \u00e9 innecesario <\/strong>.<\/p>\n

Resiliencia sen aguantar (activaci\u00f3n do sistema nervioso parasimp\u00e1tico)<\/strong><\/p>\n

A clave non \u00e9 “ser forte” e aguantar m\u00e1is, sen\u00f3n ser flexible <\/strong>. A verdadeira resiliencia <\/strong><\/a>\u00e9 a capacidade de superar a adversidade sen finxir ser invulnerable. As persoas resilientes non agochan a s\u00faa dor, saben como pedir axuda <\/strong>e aceptan que as crises forman parte do proceso. \u00c9 un acto de humildade que permite que se active o sistema nervioso parasimp\u00e1tico, responsable da calma. Tam\u00e9n \u00e9 importante salientar que non \u00e9 mellor ter problemas, sen\u00f3n estar preparado para cando xurdan. A prevenci\u00f3n consiste en non telos en primeiro lugar, porque a ningu\u00e9n lle gusta realmente telos, a\u00ednda que inevitablemente acaben ocorrendo dun xeito ou doutro.<\/p>\n

Recuperando o tempo sen prop\u00f3sito<\/strong><\/p>\n

Para liberarnos da rixidez, necesitamos autonom\u00eda <\/strong>. Lecci\u00f3ns da infancia: <\/strong>o xogo non dirixido <\/strong><\/a>( libre, sen regras nin presi\u00f3n para acadar un resultado espec\u00edfico) \u00e9 vital para a autonom\u00eda e a competencia dos nenos. <\/strong>Como adultos, debemos facer as cousas simplemente polo pracer de facelas <\/strong>, sen etiquetalas como produtivas <\/em>ou relacionadas coa condici\u00f3n f\u00edsica. <\/em>Isto aumenta a nosa propia automotivaci\u00f3n, a motivaci\u00f3n intr\u00ednseca que nos fai m\u00e1is aut\u00f3nomos e autosuficientes para acadar os nosos obxectivos.<\/p>\n

Por exemplo, podes programar un espazo de “tempo morto” no teu calendario. Ch\u00e1malle tempo “Tempo libre absoluto” e \u00fasao para mirar pola fiestra, debuxar ou escoitar m\u00fasica sen facer nada m\u00e1is. Non obstante, como dixen, o que pode funcionar para ti pode non funcionar para outra persoa. Repito, o contexto determinar\u00e1 o que funciona mellor ou peor. Este tipo de exercicio promove o eustress dun xeito tranquilo: unha actividade sen prop\u00f3sito, necesaria para recargar o teu sistema nervioso parasimp\u00e1tico.<\/strong><\/p>\n

Perm\u00edtete ser imperfecto<\/strong><\/h2>\n

O maior acto de rebeli\u00f3n na mente moderna \u00e9 permitirse ser imperfecto <\/strong>e deixar espazo para a improdutividade <\/strong>. O teu valor non est\u00e1 ditado polas horas que traballas, a t\u00faa conta bancaria ou a aprobaci\u00f3n que recibes. O teu valor xa est\u00e1 a\u00ed. Recuperar o control do teu estr\u00e9s \u00e9 un acto de autocompaix\u00f3n <\/strong>e autenticidade <\/strong>. Deixemos de estresarnos polo que a sociedade esixe e centr\u00e9monos no que realmente nos axuda a crecer e vivir en paz, tendo sempre presente o contexto real que nos rodea.<\/p>\n

Se te sentes atrapado neste ciclo de autocr\u00edtica, lembra que buscar axuda profesional \u00e9 o primeiro e m\u00e1is valente paso cara \u00e1 flexibilidade.<\/p>\n

Referencias<\/strong><\/p>\n